“หมอคะ ลูกของแม่ซนมากเลยค่ะ นั่งนิ่งไม่ได้เลย วิ่งไปมาไม่หยุด เดี๋ยวเล่น เดี๋ยวหยิบ เดี๋ยวปีน

แม่เริ่มสงสัยว่าลูกจะเป็นสมาธิสั้นหรือเปล่า?”

เป็นคำถามที่คุณพ่อคุณแม่ถามกันเข้ามาบ่อยมากค่ะ และก็เป็นความกังวลที่เข้าใจได้ เพราะพฤติกรรมของเด็กเล็กในช่วงก่อนวัยเรียนหลายคนก็ดูซน ไม่อยู่นิ่งอยู่แล้ว แล้วแบบไหนล่ะ…ที่เรียกว่า “สมาธิสั้น”?

เด็กซน ≠ สมาธิสั้นเสมอไป

เด็กวัย 2–5 ปี ส่วนมากจะมีช่วงสมาธิสั้นอยู่แล้วค่ะ เพราะสมองส่วนหน้าที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ เด็กจะเรียนรู้จากการลงมือทำ การขยับตัว และการเล่นมากกว่าการนั่งนิ่ง ๆ ฟังอยู่เฉย ๆ

ยิ่งเด็กที่มีพลังงานเยอะ ร่างกายแข็งแรง ไม่มีความกังวลหรืออารมณ์ติดค้าง ก็มักจะเล่นได้เต็มที่ ดูเหมือน “ซนไม่รู้จักเหนื่อย” ซึ่งในหลายกรณี หมอจะบอกคุณพ่อคุณแม่ว่า “นั่นคือสัญญาณของการมีพัฒนาการทางร่างกายและอารมณ์ที่ดีค่ะ”

แล้วแบบไหนถึงควรสงสัยว่าเป็นสมาธิสั้น?

โรคสมาธิสั้น (ADHD) จะมีลักษณะสำคัญ 3 กลุ่ม คือ:

1. ขาดสมาธิ (Inattention)
   • ฟังไม่จบ หูไปอย่าง ตาไปอย่าง
   • เบื่อง่าย เปลี่ยนกิจกรรมบ่อย
   • ไม่สามารถทำงานตามลำดับหรือเก็บของเป็นที่
2. อยู่ไม่นิ่ง (Hyperactivity)
   • นั่งไม่ติด เดิน วิ่ง ปีนตลอดเวลา แม้ในสถานการณ์ที่ควรนิ่ง
   • พูดมาก พูดแทรก ไม่รอฟังให้จบก่อน
3. หุนหันพลันแล่น (Impulsivity)
   • พูดหรือทำโดยไม่คิด
   • ขัดจังหวะ เล่นรุนแรง
   • ทนรอคิวไม่ได้

และสิ่งสำคัญคือ พฤติกรรมเหล่านี้ต้องเกิด “อย่างต่อเนื่อง” และ “กระทบต่อการใช้ชีวิตจริง” ทั้งที่บ้าน โรงเรียน และสังคมรอบตัว เช่น มีปัญหากับการเรียน ครูต้องเรียกคุยบ่อย หรือเล่นกับเพื่อนไม่ได้เพราะเพื่อนรำคาญ

โตขึ้นจะดีขึ้นไหม?

เด็กหลายคนที่ดูซนมากในวัยก่อนเข้าโรงเรียน หากได้รับการเลี้ยงดูที่เข้าใจ มีขอบเขตชัดเจน ได้ฝึกความอดทน ฝึกนั่งนิ่งผ่านกิจกรรมต่าง ๆ สมาธิและความตั้งใจจะค่อย ๆ พัฒนาไปตามวัยค่ะ
แต่หากพบว่าพฤติกรรมยังคงรุนแรงเกินวัย หรือทำให้เด็กและครอบครัวเดือดร้อน ก็ไม่ควรปล่อยไว้ อาจต้องให้แพทย์ช่วยประเมิน

หมออยากฝากถึงคุณพ่อคุณแม่…

อย่าเพิ่งรีบด่วนสรุปว่า “ลูกสมาธิสั้น” เพราะเห็นเขาซนค่ะ แต่ก็อย่าชะล่าใจหากพฤติกรรมเริ่มส่งผลกระทบต่อชีวิตลูก
สิ่งที่ดีที่สุดคือการเข้าใจวัย เข้าใจพัฒนาการ และเปิดใจสังเกตลูกอย่างใกล้ชิด
หากสงสัยหรือลังเล อย่าลังเลที่จะพาลูกมาพบแพทย์นะคะ การได้รับการประเมินที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้เราช่วยเขาได้ทันเวลา

เพราะการเข้าใจลูก คือของขวัญที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่พ่อแม่จะมอบให้ได้ค่ะ

เขียนโดย พญ.สิริน ปุญญโชติ

Child & Adolescent Psychiatrist

“Doctor, my child is extremely active—he can’t sit still, keeps running around, switching from one activity to another, climbing on things…

I’m starting to wonder—could this be ADHD?”

This is one of the most common concerns parents bring up, and it’s completely understandable. Many young children—especially in the preschool years—naturally appear active and restless.

So how can we tell what is simply “normal activity” and what may be ADHD?

Being Active Does Not Always Mean ADHD

Children between the ages of 2–5 typically have short attention spans. This is because the part of the brain responsible for focus and self-control is still developing.

At this stage, children learn best through movement, exploration, and play—not by sitting still for long periods.

In fact, children who are energetic, physically healthy, and emotionally secure often appear “tireless” or highly active. In many cases, this is actually a positive sign of healthy physical and emotional development.

When Should You Suspect ADHD?

ADHD is generally characterized by three main groups of symptoms:

Inattention

• Difficulty listening through to the end
• Easily distracted or frequently switching activities
• Trouble following sequences or staying organized

Hyperactivity

• Constant movement—running, climbing, unable to stay seated even when expected
• Excessive talking, interrupting conversations

Impulsivity

• Acting or speaking without thinking
• Interrupting others or engaging in overly rough play
• Difficulty waiting for their turn

Most importantly, these behaviors must be:

• Persistent over time, and
• Significantly impacting daily life

For example, difficulties at school, frequent concerns raised by teachers, or challenges in social interactions with peers.

Will My Child Outgrow It?

Many children who are very active in early childhood will gradually develop better focus and self-control as they grow—especially when they receive supportive parenting, clear boundaries, and opportunities to practice patience and structured activities.

However, if the behavior remains more intense than expected for their age or begins to affect the child and family significantly, it should not be overlooked. A professional evaluation may be helpful.

A Message to Parents

Do not rush to label your child as having ADHD simply because they are active.
At the same time, do not ignore behaviors that begin to impact their daily life.

The most important steps are:

• Understanding your child’s developmental stage
• Observing their behavior with openness and care

If you feel uncertain, don’t hesitate to seek professional advice. Early and accurate assessment can make a meaningful difference in helping your child thrive.

A Final Thought

Understanding your child may be the greatest gift you can give them.

Written by Dr. Sirin Poonyachoti
Child & Adolescent Psychiatrist