“คุณหมอคะ แม่สังเกตว่าลูกนั่งนิ่งไม่ค่อยได้เลยค่ะ ชอบวิ่งไปวิ่งมา ทำอะไรแป๊บเดียวก็เบื่อ แล้วก็ลุกหนี…หนูแอบคิดในใจหลายครั้งว่า ‘หรือว่าลูกของแม่จะสมาธิสั้น?’”
คำถามนี้เป็นคำถามที่หมอมักจะได้ยินอยู่บ่อย ๆ ในห้องตรวจ
และเป็นคำถามที่พ่อแม่จำนวนมากแอบเก็บไว้ในใจ…ไม่กล้าถามใครตรง ๆ เพราะกลัวว่าจะคิดมากไปเอง
แต่คุณพ่อคุณแม่คะ “ความกังวล” ที่มีอยู่ในใจนั้น สำคัญมากค่ะ เพราะบางครั้ง…มันคือสัญญาณแรกเริ่มที่บอกว่า ลูกเราอาจต้องการความเข้าใจและการช่วยเหลือบางอย่าง
สมาธิสั้นคืออะไร?
สมาธิสั้น หรือ ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) เป็นภาวะที่เด็กมีปัญหาเรื่อง สมาธิสั้น, หุนหันพลันแล่น และ/หรือ อยู่ไม่นิ่ง เกินกว่าที่เหมาะสมกับวัย
เด็กที่เป็นสมาธิสั้นจริงๆ ไม่ใช่แค่ซน หรือขี้เบื่อธรรมดา แต่จะมีปัญหาเรื้อรังอย่างต่อเนื่อง จนกระทบกับการเรียน พฤติกรรม และความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง
แล้วแบบไหนถึงเรียกว่าสงสัยว่า “สมาธิสั้น“?
สังเกตได้จากพฤติกรรมที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ ในหลายสถานการณ์ เช่น
- ฟังไม่จบประโยคก็ลุกหนี
- ทำของหายบ่อย ลืมง่าย
- นั่งนิ่งในห้องเรียนไม่ได้
- พูดแทรกตลอด ไม่รอฟังคนอื่นพูด
- เปลี่ยนกิจกรรมบ่อย ไม่จดจ่อ
- มีปัญหากับเพื่อนหรือครู เพราะควบคุมตัวเองไม่ได้
ถ้าพฤติกรรมเหล่านี้เกิดขึ้น ต่อเนื่องนานเกิน 6 เดือน และ เริ่มกระทบกับชีวิตประจำวันของลูก นั่นอาจเป็นเหตุผลสำคัญที่เราควรพาลูกมาพบแพทย์ค่ะ
อย่าเพิ่งรีบติด “ป้าย” ให้ลูก
เด็กบางคนอาจดูซน ไม่มีสมาธิในบางช่วงวัย หรือในบางสถานการณ์ที่ส่งผลต่ออารมณ์ เช่น หิว เหนื่อย เครียด หรือขาดแรงกระตุ้น แต่ไม่ได้แปลว่าเขาเป็นสมาธิสั้นค่ะ
การประเมินต้องดูอย่างรอบด้าน ทั้งจากพ่อแม่ ครู การสังเกตพฤติกรรมในบริบทต่าง ๆ รวมถึงใช้แบบประเมินมาตรฐาน
ทำไมต้องรีบรู้ให้เร็ว?
เพราะเด็กที่สมาธิสั้น หากไม่ได้รับการช่วยเหลือ อาจ
- พัฒนาไปเป็นปัญหาด้านอารมณ์และพฤติกรรม
- มีปัญหาการเรียนสะสมเรื้อรัง
- เสี่ยงต่อการถูกตำหนิ ตีตรา จนเกิดภาพลบต่อตัวเอง
ในทางกลับกัน เด็กที่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม จะสามารถเติบโตได้อย่างมีศักยภาพ และพัฒนาทักษะด้านต่าง ๆ ได้ดี
คำถามในใจของคุณพ่อคุณแม่ว่า “ลูกของแม่จะสมาธิสั้นไหม?” ไม่ใช่คำถามที่น่ากลัวค่ะ
แต่เป็นคำถามที่แสดงถึงความรัก ความห่วงใย และความกล้าหาญของพ่อแม่ ที่อยากเข้าใจและช่วยเหลือลูกอย่างถูกทาง
หากคุณมีข้อสงสัย…อย่าเก็บไว้คนเดียวลองพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญหรือจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นนะคะ
เพื่อที่เราจะได้ “เข้าใจ” ลูก มากกว่า “ตัดสิน” ลูก และช่วยให้เขาเติบโตอย่างงดงามตามแบบของเขาเองค่ะ
เขียนโดย พญ.สิริน ปุญญโชติ
จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
“Could My Child Have ADHD?’—An Important Question No Parent Should Ignore”
What is ADHD?
ADHD (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder) is a condition in which a child has difficulties with attention, impulsivity, and/or hyperactivity beyond what is appropriate for their age.
Children with ADHD are not simply “active” or “easily bored.” Their symptoms are persistent and ongoing, often affecting their learning, behavior, and relationships with others.
When Should You Suspect ADHD?
Parents may begin to notice patterns of behavior that occur frequently across different situations, such as:
- Leaving before listening to the full instruction
- Frequently losing things or being forgetful
- Difficulty sitting still in class
- Interrupting others and struggling to wait their turn
- Frequently switching activities without completing tasks
- Having conflicts with peers or teachers due to poor self-control
If these behaviors persist for more than 6 months and begin to interfere with your child’s daily life, it may be time to seek professional evaluation.
Avoid Labeling Too Quickly
Some children may appear inattentive or overly active during certain stages of development or in specific situations—such as when they are tired, hungry, stressed, or under-stimulated. This does not necessarily mean they have ADHD.
A proper evaluation requires a comprehensive approach, including input from parents and teachers, observation across different settings, and standardized assessment tools.
Why Early Identification Matters
Without appropriate support, children with ADHD may:
- Develop emotional and behavioral difficulties
- Experience ongoing academic challenges
- Be frequently criticized or labeled, leading to negative self-esteem
On the other hand, children who receive the right support can thrive—developing their strengths and reaching their full potential.
A Message to Parents
The question, “Could my child have ADHD?” is not something to fear.
It reflects love, concern, and the courage to better understand and support your child.
If you have concerns, you don’t have to face them alone.
Speaking with a specialist or a child and adolescent psychiatrist can help you move from worrying to truly understanding your child—so they can grow and flourish in their own unique way.
Written by Dr. Sirin Poonyachoti
Child & Adolescent Psychiatrist
